Toen je als kind leerde lezen, begon je waarschijnlijk met hardop lezen. Het ‘stillezen’ kwam pas later. Wellicht klinkt het voor jou herkenbaar dat je een tekst die je leest als het ware in je hoofd hoort alsof hij wordt voorgelezen.
Dat kan een reden zijn dat je niet heel veel sneller leest dan dat je praat: de gemiddelde leessnelheid is ongeveer 250 woorden per minuut. In een vreemde taal ligt die snelheid al gauw de helft lager. Je brein zou echter wel meer dan duizend woorden per minuut kunnen verwerken.
Hoe kan dit? Je denksnelheid is vele malen hoger dan je spreeksnelheid. Als je een tekst lees, stuur je de informatie op spreeksnelheid door naar je brein, terwijl je brein veel sneller informatie kan verwerken. Wanneer je je brein op hogere snelheid informatie geeft, moet je extra focussen en krijgt je brein weinig kans om af te dwalen. Als je sneller leest, raak je dus minder afgeleid en kun je heel geconcentreerd heel veel informatie verwerken.
Dat lukt bij de ene tekst natuurlijk makkelijker dan bij de andere. Je leessnelheid hangt af van verschillende factoren. Denk bijvoorbeeld aan het niveau van de tekst, de taal, je interesse in het onderwerp, je voorkennis, het moment van de dag, wat je verder aan je hoofd hebt.
Dat kan sneller
Vele malen sneller zelfs. Om sneller te lezen en toch de tekst te kunnen begrijpen, volgen hier wat tips waar je wellicht wat aan hebt.
Leeshouding
Een actieve leeshouding houdt je brein – en jou – wakker. Zorg ervoor dat je redelijk rechtop zit in een ontspannen houding. Het is het beste als je de tekst recht voor je hebt. Zorg voor voldoende licht, een rustige en opgeruimde omgeving en zo weinig mogelijk afleiding.
Bereid de tekst voor
Neem, voordat je gaat lezen, tijd voor voorbereiding.
- Wat weet je al?
- over de auteur
- over het onderwerp
- over het kader waarin je de tekst moet zien: een bepaalde tijd/stroming
- Bekijk de inhoudsopgave, het voorwoord en, als die er is, de samenvatting.
- Hoe is de tekst ingedeeld? -> hoofdstukken, koppen, paragrafen.
- Maak een inschatting: welke hoofdstukken zijn volgens jou het belangrijkst?
- Bekijk afbeeldingen, schema’s en grafieken.
Door jezelf op deze manier al een beetje bekend te maken met de tekst, krijg je een eerste indruk van de inhoud en ga je de grote lijnen alvast zien. Deze geven je later houvast en structuur als je de tekst gaat lezen. Je bereidt je geheugen voor en activeert je brein.
Wijs aan
Je ogen bewegen mee terwijl je leest en bepalen hoe snel of hoe langzaam je leest. Als je met je vinger of een pen meebeweegt onder de tekstregel, ondersteun je je brein bij het verwerken van de woorden. Beweeg in een vlot, vloeiend tempo. In het begin kan het even onwennig zijn, maar je zult al snel merken dat je op deze manier beter bij de tekst blijft en minder snel afgeleid raakt.
Onderstreep
Onderstreep/markeer/arceer kernwoorden zonder er op dat moment verder bij stil te staan. Beperk je tot zelfstandige naamwoorden en feiten. Zet uitroeptekens bij moeilijke passages. Dit helpt je om later dingen terug te vinden en dient als geheugensteun. Op lange termijn onthoud je namelijk maar 10% van wat je leest. Tijdens het lezen zelf heb je dat niet in de gaten, omdat de kennis dan nog vers in je kortetermijngeheugen aanwezig is. Hierdoor voel je terwijl je leest misschien weinig behoefte om te onderstrepen. Dit is een enorme valkuil, want een dag later is je kortetermijngeheugen weer leeg en daarmee is 90% van wat je hebt gelezen alweer vergeten.
Als je een hoofdstuk uitgelezen hebt, kijk je nog eens naar wat je hebt onderstreept. Je kunt dan gaan interpreteren wat je hebt gelezen.
Durf dingen over te slaan
Bij de voorbereiding heb je al een inschatting gemaakt van de hoofdstukken die het belangrijkst lijken. Zaken die minder belangrijk zijn, neem je vluchtig door of sla je over. Probeer ook eens om alleen begin- en eindzinnen van alinea’s te lezen.
Lees niet terug
Probeer door te blijven lezen, ook als je gedachten even afgedwaald zijn of als je denkt dat je niks hebt opgeslagen van wat je zojuist hebt gelezen. Blijf doorlezen en onderstrepen en lees verder. Teruglezen kost tijd en haalt je uit je concentratie.
Lees zonder te luisteren
Tip om te kunnen lezen zonder de tekst in je hoofd te horen: lees met je lippen op elkaar en je tong tegen je gehemelte.
Lukt dat niet? Probeer eens of kauwgom kauwen voor je werkt.
Neem pauze
Zit je al in een actieve leeshouding? Social media uit, je telefoon op stil? Ga dan 20 minuten lezen en probeer je volledig te concentreren. Houd na elke 20 minuten een korte pauze. Sta het liefst even op om te strekken, iets te drinken te pakken of wat frisse lucht op te snuiven. Zo laad je je op en kun je weer verder.
Lees ook:
https://bureaudebekker.nl/teksten-bestuderen/lezen-tips/
Bronnen:
https://www.volkskrant.nl/de-gids/cursussen-snellezen-in-overvloed-werken-ze-ook-echt~b4fe77e9/
https://www.effectivitijd.nl/files/12_tips_om_te_leren_snellezen.pdf